Mutasavvıflara göre beşeri aşk ilahi aşkın yeryüzüne yansımasından ibarettir Allah, ruhları Bezm-i Elest'te bir araya topladığında âşıklar orda birbirini görmüş söz vermişlerdir Bir diğer inanışa göre ise ruhların yarım olduğu söylenir Âşıklar ne zaman bir bedende iki ruh olur, işte o zaman ruhların tamamlanacağı inancıdır



Aşk ruhani olup, cinsel arzuların dışına taşmaktır Bu haliyle aşk, zenginlik, fakirlik, varlık ve yokluğun üzerindedir Ölümden daha güçlü olan, ölümü göze aldıran, candan daha kıymetli, canın feda edildiği şeydir



Bir mıknatıs gibidir aşk Âşıklar nerde olursa olsun, cuz-i irade onların yollarının bir yerde muhakkak kesişmesini sağlar Aşk, aramakla bulunmaz Aksine ansızın ve habersizce gelen bir beladır Öyle bir beladır ki aşk gelirken derdi, acıyı, kederi de beraberinde getirir Çaresi ise bu beladan tat almak, gam, keder, tasa içerisinde boğulmaktır aşık acı çeker Bu acı öyle bir acıdır ki ne kılıç yarası ne de başka bir yaraya benzer Çünkü aşk acısı tenden ziyade ruhu acıtır Bu acı ne kadar ağır olursa olsun, seven insan o acıdan zevk almasını bilir Ayrıca aşkta ne makam ne de denklik aranır



İnsanoğlu yalnız başına sadece bir tenden ibarettir Bu tene can olan ise sevilen, yani canandır Aşksız insan bir boşluk içerisinde savrulup durur hayatı bir düzensizlikler silsilesidir Bunun sebebi ise, muhayyilemizde hep onun olması, ümidin, idealin o olmasında saklıdır



Aşk sevgili ile buluşma, ona kavuşma ama muvaffak olamama arzusudur Çünkü aşka erdiği zaman onun biteceğinden, o zevk veren acının kaybolacağından korkar Âşıklık bir süreklilik arz edeceğinden zamanla alışılır ve yaşam biçimine dönüşür Aşk makamına yükselen Allah'ın vahdetini ve birliğini anlar



Büyük âlimler önce beşeri aşkı yaşamış, sonra ilahi aşka ulaşmıştır Hakikate ancak aşk yoluyla, aklı terk etmekle ulaşılacağına inanılır Gönülde aşk varsa akıl idrak edemez Bu yaşam biçimi aslında nefsaniyet duygusunun öldürülmesidir Yukarıda da değindiğimiz gibi aşk şehvet duyguları, makam ve paranın üzerindedir Bir rivayete göre Züleyha, Yusuf'u bulmak için yetmiş deve yükü serveti bu yolda harcamıştır Aşığın gözü kördür derler Bu sözün anlamı, sevenin canandan başkasını görmediği için söylenmiştir Ancak bu sözle sadece bu düşünceyi ima etmek eksik olur Çünkü seven cananın eksiklerini de görmez



Aşk bazen uzun zamanlar sonunda, bazen de ilk bakışta ortaya çıkar Bazen de didişmeyle başlar Ya aşk biter mi? Ruha olan aşk hiçbir zaman bitmez Çünkü ruh kalıcıdır Ama surete olan aşk belirli bir süre sonra o güzelliğin ölümüyle birlikte son bulmaya mahkûmdur


Göz gönül penceresi olduğundan dolayı aşkın ilk başladığı yer ise gözlerdir Tasavvuf edebiyatında sevilenin kaşları yaya gözleri ise kalbi hedef alan oka benzetilir



Leyla ile Mecnun, Yusuf ile Züleyha, Ferhat ile Şirin, Aslı ile Kerem ve daha nice zamana ve mekâna sığmayan aşklar ve âşıklar… Aşkın büyüklüğü çekilen cefada ezada ve çilede gizlidir İnsanoğlu erişilmeyene ulaşılmayan her zaman daha çok arzu duyar O ne kadar uzak olursa ona karşı şiddetli bir istek vardır



Tasavvuf edebiyatında simgeler dizisi içerisinde gül ile bülbül önemli bir yeri vardır Sevilen bir güle benzetilir En güzel gül ise peygamberimiz( sav) dır İslam dinine göre insanoğlu yaradılış itibariyle meleklerden bile üstün yaratılmıştır İşte bu üstün yaratığın en güzeli de Hz Muhammed'dir En büyük sevgili odurÇünkü asıl sevgili olan Allah\'a ulaşmanın yolu peygamberimiz sünneti ve onun aracılığıyla indirilen kuran-ı kerim'i doğru anlamak ve uygulamaktan geçmektedirYukarıda da değindiğimiz gibi Hallac-ı Mansur'un dediği gibi sevgilide yok olunmalıdır Mevlana Celalettin Rumi ise aşkı, tapılması gereken bir din olarak nitelemektedir



Aşkın başlangıcı esnasında aşıka yüceltilirken âşık kendini sürekli aşağı çeker Belirli bir süre sonra bu hareket tam aksi yönde ilerler Son aşamada bu süreç dengelenir Unutulmamalıdır ki naz sevilene yapılır



İnsanoğlu doğduğu andan itibaren ben demesini öğrenir Ne zaman âşık olur, işte o zaman sen demesini öğrenir Bu cümleden de anlaşılacağı gibi aşk insanın kendi bencilliğini kırması için bir araçtır Çünkü aşkta sevilene itaat söz konusudur Âşık, kendisi için değil aşkı için yaşar, ona benzemeye çalışır Onun hoşuna giden davranışları sergiler Onu güldürebilmek için en kötü hallere bile katlanır Çünkü onun gülüşü, gülün açışıdır



Birçok kimse hazı, arzuyu birbirini karıştırdığından kendisini âşık olarak nitelendirir Bunun sebebi ise aşkta ölçünün kişinin kendisi olmasıdır Hiçbir insan ne Leyla'nın ne de Mecnun'un duygularını anlayamaz ve de yaşayamaz İnsan ne zaman gerçek aşkı bulur, işte o zaman daha önce yaşadıklarıyla bir mukayese ve muhasebe hesabına girerek gerçek aşkı anlayabilir Ancak yine de aşkın belirtileri vardır İnsan sevgiliyi gördüğü zaman, kalp atışları hızlanır, yüzü kızarır, söz söyleyemez olur Aşığın korktuğu tek şey sevilenin bir çift gözüdür O gözler o kadar derindir ki düşeceğinden korkar Ayrıca seven insan sevgiliden söz edilmesinden haz alır, onu sözcüklere sığdıramaz O'nu seveni ve O'nun akrabaları sevene tatlı gelir



İnsan fıtratı gereği büyük bir sevgi taşımaktadır Bu sevginin dışarıya çıkması için bir aynaya ihtiyaç vardır İşte o ayna sevgilidir Aslında kişi kendisine âşıktır, sevilen sadece bir simgeden ibarettir Âşık olduğu şey kendi hüsn-i zan ve taşıdığı duygularının anlam bakımından güzelliğidir Ünlü İslam bilginlerinden Arabî ise aşkın aşığın güzelliğine girdiğini söylemektedir



Bir rivayete göre insan sevdiğini ömrü boyunca sadece kendisinde saklarsa Allah katında şehitlikle müjdeleneceğidir Bu da aşkı kendinde saklamanın ne kadar ağır bir yük olduğunun göstergesidir



Cengiz Yılmaz