ŞA'BAN AYI'NIN FAZİLETİ

Hazreti Aişe: "Ya Rasülallah, ben seni Şa'ban'da çok saim görüyorun. Bunun hikmeti nedir?" dediğinde cevaben: "Ya Aişe! Şa'ban öyle bir aydır ki, o sene içinde ruhları kabzolunacak kimselerin isimleri deftere çıkarılıp melekü'lmevte teslim olunur. Ben ancak saim olduğum halde ismimin deftere naklolunmasını arzu ve mahabbet ederim! buyurmuştur.
Allah Teala Hazretleri aylardan Receb, Şa'ban, Ramazan ve Muharrem aylarını ihtiyar etmiş ve bunlardan da Şa'ban ayı Efdali Enbiya sallallahü aleyhi ve sellem Efendimizin şehri olduğu için Şa'ban ayını faziletli kılmıştır. Şakkı Kamer Şa'ban ayında vuku bulmuştur.
"Şüphesiz ki Allah ve melekleri o peygambere çok salat ederler. Ey iman edenler, siz de ona salat edin tamin bir teslimiyette de selam verin." (Ahzab; 56) ayeti celilesi de Şa'ban ayında nazil olmuştur.
Enes bin Malik radıyallahu anh'in rivayetine göre Rasuli Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem buyurmuştur ki: "Şehri Receb'in sair aylar üzerine fazlı Kur'an'ın sair kelam üzerine fazlı gibidir. Şaban'ın sair aylar üzerine fazlı benim sair enbiya üzerine fazlım gibidir. Ve Ramazan'ın sair aylar üzerine fazlı Allah Teala Hazretlerinin sair halk üzerine fazlı gibidir" buyurmuştur.
Bu Şa'ban ayında Nebiyyi Ekrem sallallahü aleyhi ve sellem Efendimiz Hazretlerine çokça salevatı şerife getirilir.
Şa'ban ayı öyle bir aydır ki hayırlar fetholunur, bereketler nazil olur. Hatalar terkolunur. Seyyiat setrolunur. Ramazanı Şerif gelmezden önce tevbe ve istiğfarla Ramazanı Şerifi istikbal için hazırlıklı bir vaziyette bulunarak ona göre ibadet ve taatımızı artırmaya sa'y ü gayret etmekliğimiz lazımdır. Şu içinde bulunduğumuz üç aylardan Recebi şerif geçmektedir.
Elhamdülillah Şa'ban ayma kavuşacağız. Ramazanı Şerif de yaklaşmaktadır. Fakat mevt erişmezden evvel kıymetli günlehmizi gafletle zayi etmemeğe son derece dikkat ve itina etmekliğimiz lazımdır.

YILLIK MUHASEBE BERAT GECESİ

Şa'ban'ın ondördüncü gününü onbeşinci gününe bağlayan bir gecedir. Müslümanlarca mağfiret ve kurtuluş gecesi sayılır. Mü'minler bu gecede ibadet ve taatle meşgul olarak bir yıllık amellerinin muhasebesini yaparak mükemmel bir insan, olgun bir müslüman vasfı kazanmak için gelecek günlerine ve hayat işlerine daha düzenli bir istikamet vermek imkanını bulurlar.
Hazreti Aişe radıyallahu anha bu gecenin fazileti hakkında şöyle anlatıyor: "Günün birinde Hazreti Peygamber yanıma'girdi. Elbisesini çıkardı. Aradan zaman geçmeden tekrar giyindi. Bunun üzerine beni şüphe, kıskançlık sardı. Ortaklarımdan birinin yanına gidecek sandım ve peşini takib ettim. Medine'nin kabristanı olan Bakîu'l-ğarkad'da kendisine eriştim. Mü'minlere ve şehidlere istiğfar ve dua ediyordu. Kendi kendime: "Anam babam sana feda olsun! Sen Rabbının rızası uğrunda, ben ise dünya peşindeyim!" diyerek döndüm. Soluk soluğa eve girdim. Arkamdan da Rasulullah sallallahü aleyhi ve sellem girdi. "Neden böyle hızlı nefes alıyorsun?" dedi. Ben: "Anam babam uğruna feda olsun. Yanıma gelip elbisenizi çıkardıktan sonra tekrar giyindiniz, beni kıskançlık tuttu. Ortaklarımdan birinin yanına gideceğinizi zannettim. Nihayet sizi kabristana giderken gördüm, dedim. Rasuli Ekrem: "Rasulullah sana haksızlık edecek diye mi korkuyorsun? Cibril geldi, şöyle dedi:
"Bu gece Şa'ban'ın onbeşinci gecesidir. Cenabı Hak bu gecede Benî Kelb kabilesi koyunlarının sayısı kadar kimseyi cehennemden azad eder. Fakat bu gece Allah; müşriklerin, kincilerin, akrabalarıyla münasebeti kesenlerin, hayat ve ihtişamlarına mağrur olanların, ana ve babalanna isyan edenlerin, içki düşkünlerinin yüzlerine bakmaz, dedi."Resuli Ekrem, elbisesin çıkardı. Bu gece ibadet etmeme müsaade eder misiniz? buyurdu. "Evet, sana anam babam feda olsun" dedim. Peygamber namaza kalktı. Secdeye kapanıp uzun müddet kaldı. Endişelendim, elimle yokladım. Elim, ayağının altına dokununca kımıldadı. Ben de sevindim. Secdede şöyle niyaz ettiğini işittim: "Allah'ım! azabından afvina, gazabından rızana sığınıyorum. Senden yine sana iltica ediyorum. Şanın yücedir. Sana yaptığım senayı senin kendine yaptığın senaya denk bulmuyorum. Sana layık bir surette hamd etmekten acizim."
Sabah olunca bunları Rasuli Ekrem'e söyledim. O da: "Ya Aişe, bunları öğrendin mi? dedi. Evet ya Rasulallah, dedim. Resuli Ekrem: "Bunları hem öğren, hem de başkalarına öğret. Zira bunları bana Cibril öğretti ve secdede bunları okumamı ta'lîm buyurdu", dedi. Bu hadîsi; Beyhakî, Ala bin Haris kanalıyla zikretmiştir. Hadîs ceyyid ve mürseldir.

OLACAK HADİSELERİN KAYDEDİLMESİ

İbni Abbas radıyallahu anhüma şöyle rivayet etmiştir.
Bir sene zarfında gelecek yılın berat gecesine kadar vuku bulacak hadisatın cümlesi ayrı ayrı melekler tarafından birer deftere yazılır. Bir sene zarfında vuku bulacak zelzeleler, saikalar, hasetler, harbler... Bunların defteri Cebrail aleyhisselam'a verilir. Erzaka müteallik defterler Mîkaîl aleyhisselam'a verilir. Ve öleceklerin defterleri azrail aleyhisselam'a verilir. Ve denilmiştir ki: Bu defterlerin, bu sicillerin yazılmasına berat gecesinden başlanır, Kadir gecesi ikmal edilir, işte bu gecede öleceklerin defteri tesbit edilerek Azrail aleyhisselam'a verilir ki, halbuki ölecek olanların hiç haberi yok, gafildir.
Ebu Hüreyre, Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet eder: "Şa'ban'ın onbeşinci gecesinde Cebrail aleyhisselam bana geldi ve bana: Ya Muhammed! (sallallahü aleyhi ve sellem), başını semaya ref'eyle, dedi. Ben de: Bu gece ne gecedir? dediğimde Cebrail: "Bu gece öyle bir gecedir ki Allah Teala Hazretleri bu gece ebvabı rahmetinden üçyüz bab fetheder ve kendisine şirk eden ve sahır, kahin, şürbi hamra ve zinaya devam eden ve valideynini incitenler müstesna olduğu halde bilcümle mü'minleri mağfiret eder, dedi.
Hazreti Aişe radıyallahu anha rivayetiyle sallallahü aleyhi vesellem Efendimiz buyurmuşlardır ki: "Şa'ban ayının ortasında bulunan (berat) gecesi olunca gecesini kaim, gündüzünü saim olunuz. Çünkü Allah Teala, güneş battıktan sonra dünya semaya nüzul eder ve der ki: "İstiğfar eden yok mu? Onu mağfiret edeyim. Rızık isteyen yok mu? Ona rızık vereyim. Bir derde mübtela olan yok mu? Onu afiyete kavuşturayım. Bir şey isteyen yok mu? İstediğini vereyim... Fecir doğuncaya kadar böyle der." (Ramuz)
Meleklerin semada iki bayram gecesi vardır. Biri Leylei berat ve birisi de Leylei Kadir'dir. Çünkü bu iki gece Cenabı Hak azze ve celle hazretleri kullarına rahmet ve mağrifetini bol ihsan buyurmuştur. Bu gece öyle bir tefrik gecesidir ki o sene içinde nice kimselerin kabirleri kazılacaktır. Fakat kendilerinin haberi yoktur. Fahr, sürür, kibir, gururdadır. Ve nice kimseler vardır ki mülk ü emlak arzusu peşindedir. Halbuki kendisi için helak mukarrerdir. Ve nice kimseler vardır ki hayr-u ata ümidindedir. Halbuki kendisi için bela mukarrerdir, işte böyle ehemmiyetli bir gece içinde gaflet muvafık değildir. Bu hadisin de ümmeti hayra tergîb ve ma'sıyetden terhîbe dair hadisi hasen olduğu Buharî şerhinde bildirilir.

BERAT GECESİNİ İHYA

Berat gecesine mahsus bir namaz var mıdır? Gazzalî merhum, "İhyau'1ulüm" adlı eserinde: "Şa'ban namazı, Şa'ban'ın onbeşinde yüz rek'at olarak kılınır. Her iki rek'atda bir selam verilir. Her rek'atda Fatihadan sonra onbir defa İhlas suresi okunur isteyen on rek'at kılar, her rek'atda Fatiha dan sonra yüz defa ihlas suresi okur. Selef hazaratı bu namazı kılarlar ve bu namaza "hayır namazı" derlerdi.
berat gecesinde Kur'an okumak da bir ibadettir. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem Efendimiz'in Kur'an okumağı teşvik eden hadislerinden başlıcaları şunlardır:
- Ümmetimin yapacağı amellerin en faziletlisi Kur'an okumaktır.
- Sizden biriniz Allah ile konuşmak arzu ederse Kur'anı Kerim okusun.
- Her şeyin bir cilası vardır. Kalbin cilası da Kur'an'dır.
- Kalbinde Kur'an'dan hiçbir şey bulunmayan bir kimse viran bir eve benzer.
- Geçmişlerin ve geleceklerin ilmini arayan Kur'anı Kerim'i incelesin.
- Kur'an okuyunuz. Kur'an kıyamet gününde okuyana şefaatçi olacaktır.
Hazreti Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem: "Bir demire su isabet edince nasıl paslanırsa, kalbler de öyle paslanır," buyurmuşlardı. Ashab, bunun ilacını sordular. Resul-i Ekrem, "Ölümü hatırlamak ve Kur'an okumaktır" cevabını verdi."
Yine berat gecesi akşam namazından sonra üç kere Yasin suresi ve her birinin sonunda da berat duası okunacaktır.
Birincisi Allah'ın saîd kullarından olmak niyyetiyle,
İkincisi hayırlı uzun ömür niyetiyle,
Üçüncüsü kaza ve belalardan emin olup hayırlı rızık için okunacaktır.