TAVLA -OKEY - SATRANÇ OYUNLARI

TAVLA -OKEY - SATRANÇ OYUNLARI
Paylaş

Böyle oyunları parasız, eğlence için oynamak da uygun değildir. Çünkü hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

"Oyun ile vakit geçirmek, tavla, 14 taş ve benzeri oyunlar tahrimen mekruhtur. Bunlar, para ile, mal ile yapılırsa kumar olur, haram olur."
[R. Muhtar c.5, s.253]

Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulmuştur:
"Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar), fal okları birer şeytan işi pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz." (Maide/90)

"Satranç ve dama oynayan, ellerini domuz kanına bulaştırmış gibi olur." [Muslim]

"Tavla oynadıktan sonra kalkıp namaz kılan, irin ve domuz kanı ile abdest alıp namaz kılana benzer." [İ. Ahmed]

"Satranç, tavla ve benzeri haram olan oyunları oynayanlara rastladığınız zaman, selam vermeyin! Selamlarını da almayın!" [Deylemi]

Görüldüğü gibi, parasız olarak ara sıra oynamak harama yakın mekruh, devamlı oynanırsa haramdır. Çayına da oynamak kumar olduğu için yine haramdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Bir kimsenin boş şeylerle vakit geçirmesi, Allahü teâlânın onu sevmediğinin alametidir.)
[Mektubat-ı Rabbani]

İmam-ı Malik hazretleri buyurdu ki:
"Satranç ve dama oynayan Allah ve Rasulune asi olmuş sayılır."
[U. Kubra]

İmam-ı Gazali ile İmam-ı Şafii hazretleri, ara sıra satranç oynamanın mubah, devamlı oynamanın ise tenzihi mekruh olduğunu bildirdiler. Nitekim, İmam-ı Şafii hazretleri, "Satranç oynamak, din ve mürüvvet sahiplerinin âdeti değildir" buyurdu.
Bu yazılardan anlaşıldığına göre, Hanefilerin satranç dahil bütün oyunları oynamaları doğru değildir. Şafiilerin ise, ara sıra yalnız satranç oynamaları caizdir.
İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki:
İnsan, dünyaya oyun ve eğlence için gelmemiştir. Dünya iş ve kazanç yeridir. Dünya ahiretin tarlasıdır. Burada ne ekilirse, ahirette o biçilecektir. Boş vakit fırsat ve ganimettir. Faydalı iş yapmadan vakit geçirmek vakti öldürmek olur. Dünyada yapılan her işin, her nefesin hesabı kıyamette sorulacaktır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
”Kıyamet günü, herkes ömrünü ve gençliğini nerelerde geçirdiğinden, malını nereden kazanıp nerelere harcadığından ve ilmi ile amel edip etmediğinden sorguya çekilecektir.” [Tirmizi]

Ömür, ilim, mal ve beden, Allah'u teâlânın kullarına verdiği bir sermayedir. Bu sermayeyi Allahü teâlânın bildirdiği yerlerde harcamalıdır. Vakit geçtikten sonra pişmanlığın faydası olmaz. Onun için gençliğin, malın, sağlığın kıymetini bilmeli, dünyada ahireti kazanacak işler yapmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
”Beş şeyden önce beş şeyin kıymetini bil! İhtiyarlıktan önce gençliğin, hastalıktan önce sağlığın, meşguliyetten önce boş vaktin, fakirlikten önce zenginliğin ve ölümden önce hayatın kıymetini bil!” [Ebu Nuaym]
Peygamber efendimiz, tavla oynayan bir grup insana buyurdu ki:
”Oyunla meşgul olan el ve kalblere, boş ve bâtıl sözlere yazıklar olsun!” [Beyhaki]

Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulmuştur:
"Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar), fal okları birer şeytan işi pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz." (Maide/90)

Peygamberimiz (s.a.v.) arkadaşlarına, 'gel kumar oynayalım' diyen kimsenin bu sözüne keffaret olmak üzere sadaka vermesini tavsiye etmiştir.
İslâm kumarı yasaklarken belli bir şeklini kastetmemiş, mânâ ve neticesini hedef almıştır. Hangi alet ve metodla oynanırsa oynansın, (okey, bilardo, poker gibi) oyunun önceden belli olmayan sonunda taraflardan biri veya bir kaçı kâr yahut da zarar edecekse kumar gerçekleşmiş demektir. Ortaya iki taraf onar lira kor zar veya oyun kağıdı ile en büyük rakam ve kozu bulan yirmi liraya sahip olur, diğeri kaybederse kumardır. Birçok kişi aralarında para toplayıp çekilecek kur'a veya yapılacak yarışma sonunda içlerinden bir kısmı buna sahip olacak diğeri kaybedecekse kumardır.
(Helâller ve Haramlar-Hayrettin KARAMAN)

Tavla, satranç gibi oyunlar da tahrimen mekruhtur. Bunlar, kıymetli vakitlerin ziyanına sebep ve kumara saik olacağı cihetle iyi şeyler değildir.
Yalnız İmam Şâfii ve bir rivayete göre İmam-ı Ebu Yusuf satrancın mübah olduğuna kail olmuştur. Fakat bu ibare satrancın kumar yoluyla oynanmadığı ve bir vacip vazifenin yapılmasına mânî olmadığı takdirdedir. Ve illâ bil ittifak haramdır.
(Ömer Nasuhi Bilmen İlmihali/254)

Burada bir şeye dikkat çekmekte yarar var. Aslında fetva vermenin vebali büyük, bir takım da usulleri vardır. Kişi eline kitap alıyor okuyor ve işte tavla ve satranç mübahtır, hepsi o kadar. Devamını iyi okumak gerekir. Fetvanın ağırlık noktasını anlamak lâzım. Şayet usulünü bilmiyorsa ehline, bir bilene sorması en uygun olanıdır. Meselâ, Merhum Hocaefendi- bazı görüşleri zikretmiş ama sonunda bir istisna edatı olan illâ ile müftabih olana işaret etmiştir. İşte asıl fetvadaki ağırlık illâdan sonra gelendir. Zira illâ kendinden önceki olumlu ise olumsuza, olumsuz ise olumluya çevirir. Lâilahe illallah da olduğu gibi. Bu illânın hususiyetindendir. İşte Merhum Hocaefendi sonunda illâ bil ittifak haramdır, demekle konuya son noktayı koymuştur.
Ahmet Davudoğlu Multeka tercümesinde konuyu şöyle açıklamış: Tavla, satranç ve erbaa' aşer, (yahudilerin oynadığı bir oyunun adıdır) oynamak ve bütün oyunlar haramdır. Eğer bu oyunlar kumar maksadıyla oynanırsa, Maide Suresindeki "meysir" ayeti kerimesinin altına girer ki delil ile haram olmuş olur. Çünkü "meysir" bütün kumarların adıdır. Eğer bu oyunlar kumar maksadıyla oynanmazsa, boş yere vakit geçirilmiş olur ki bu da haramdır.
Nitekim Allah Tealâ (c.c.)'nın "Ya sizi ancak boş yere yarattığımız ve hakikaten bize döndürülemeyeceğinizi mi sandınız." (El-Muminun/115)
Oyun hakkında Peygamberimiz (s.a.v.) "Âdemoğlu'nun her oyunu haramdır. Yalnız üç oyun müstesna. Bunlar erkeğin karısı ile eğlencesinden, atını terbiye ve tedib etmesinden ve ok atma oyunundan ibarettir."
"Günümüzde at eğitimi yerine, kurallarına ve usulüne uygun her türlü vasıta, ok yerine zamanın icapları savaş aletlerini hiç israf etmeden din, namus ve vatan düşmanlarına karşı en etkin bir biçimde usulüne uygun kullanma eğitimine işaret vardır. Zira İslâm dni, bütün meşrû yeniliklere müsaade eder. Keşke anlayabilsek."

Ebu Davud 4938... Ebu Musa el-Eşârî'den (rivayet edildiğine göre) Rasûlullah (s.a.) (şöyle) buyurmuştur:
"Tavla oynayan kimse Allah'a ve Rasûlune karşı gelmiş demektir."
[ İbn Mace, edeb 43; Muvatta, rü'ya 6; Ahmed İbn Hanbel, IV, 394, 397. 400.Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 16/165.]

Ebu Davud 4939... Suleyman İbn Bureyde'nin babasından (rivayet edildiğine göre) Peygamber (s.a.) şöyle buyurmuştur:
"Tavla oynayan kimse sanki elini domuz etine ve kanma batırmış gibidir."
[ Muslim, şi’r 10; İbn Mace, edeb 43; Ahmed b. Hanbel V, 352, 357,361. Sunen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 16/165.]

İbni Ömer (r.a.) satranç oynayan kimselerin yanına uğrayıp selam vermediği ve "sizin tapmakta olduğunuz bu heykeller nedir?" dediği rivayet edilmiştir.

Hz. Ali (r.a.)'nin satranç oynayan kimselerin yanlarına uğrayıp selam vermemiş. Kendisine niçin selam vermediği sorulunca, kendileri için putlar edinip tapmakta olan kimselere nasıl selam vereyim? dediği rivayet edilmiştir.
Başka bir rivayette Hz. Ali (r.a.) onların başlarına vurmuştur.
Peygamberimiz (s.a.v.)'in "Seni Allahu Teâlânın zikrinden alıkoyan herşey kumardır." hadisi şerifi bütün oyunları içine almaktadır: "İşte birilerinin çeşitli isimlerle oynadıkları oyunların adı ne olursa olsun ya ömür israfı vardır veya para karşılığı ile oynanan kumar oyunlarıdır."
Bu itibarla bir mü'min kimseye lâyık olan, niçin yaratıldığını bilip gereğince amel etmeli, boş yere vaktini ve nefsini zâyî etmemelidir.

İmam Azam (r.a.) Hazretleri de oyun oynayanlara selam vermeyi doğru görmemiştir. Ebu Yusuf ile İmamı Muhammed (r.a.) oyun oynayanlara hakaret olsun diye selam vermeyi kerih görmüşlerdir.

İmam Şâfî (r.a.): "Kumar olmamak dînî vecibelere bir noksan vermemek, fena söz söylememek, yalan yere yemin etmemek üzere zihni açmak için satranç oynamakta bir beis yoktur, bu şartlar bulunmadığı taktirde hüküm harama döner." demiştir. (Mevkufat-2/376-377)

Meselenin bir diğer yönüne gelince oyun maksadıyla ve kumar şeklinde değil de, idman ve harbe kudret kazanmak için silah atmakla, at yarışları (veya bu günkü şartlarda uçaktan taksiye kadar vasıtaları en güzel şekilde kullanma veya sağlıklı olmak) için yapılan yarışlar caizdir.
Peygamberimiz (s.a.v.) ödül ancak deve (araba) yarışında yahut atış ve benzeri bineklerde (zamanın icablarında meşrû olmak kaydı ile) vardır.
Cihad için hazırlanmaya sebep olan herşeyi öğrenmek mendûptur. Peygamberimiz (s.a.v.)'in Azbâ adında bir devesi vardı asla geçilmemişti.
Peygamberimiz hadis-i şeriflerinde:
"Kim atışı öğrenir de atış yapmazsa, benden değildir."

"Şüphe yok ki Allahu Tealâ bir ok sebebiyle üç (müslüman) kimseyi yani ilâyı kelimetullah için düşmana karşı yapılan savaşa yardım etmek maksadıyla o yapanı, Allah yolunda bu oku atanı, okları atıcıya vereni cennete koyar." buyurmuşlardır.

Günümüzde savaş aletleri ki füzeden kimyasal silahlar, hangisi olursa olsun Allah için yapılan, atılan aletler ok mesabesindedir. Bunları keşke anlasa idik. Başörtüsüne takılıp kalmazdır.
İki yarışçıdan birisi ödülü şart koşarsa, meselâ, biri diğerine sen beni geçersen sana şu kadar (para veya eşya) vereceğim, ben seni geçersem senden bir şey almayacağım, yahut yarışçılardan başka üçüncü bir kimse hanginiz geçerseniz ona şu kadar para vereceğim deyip yarış yapılsa, kazanan kimsenin konulan ödülü alması caizdir.
Ödül, iki taraftan şart koşulursa haramdır. Mesela iki yarışçıdan birisi diğerine, sen beni geçersen, ben sana şu kadar para vereceğim. Ben seni geçersem, sen bana şu kadar para vereceksin diye şart koşup, diğeri de bunu kabul ederek yarış yapsalar, kazananın bu ödülü alması haramdır. Çünkü kumardır. (Mevkufat-2/369)
Netice olarak, teknik aletler ve kumar makineleri hangi isim altında olursa olsun, paranın miktarı az ve çok fark etmez, bir çayına da olabilir, şartlarına haiz ise kumardır.
İslam dininde haramlar ve helâller bellidir. Mü'minler için gerekli olan bu sınırları aşmamasıdır. Aksi halde Allah'ın azabı şiddetlidir.
Zekanın gelişmesi veya vakit geçiriyoruz gibi bahanelerin dinen bir değeri yoktur. İyi niyet veya paranın miktarının az olması kumara mânî değildir.
Zekanın gelişmesi için bizi ve kainatı yoktan vareden Allah'ın kudretini çok tefekkür edin. Başta Kur'an olmak üzere çok kitap okuyun. Korkarım herşeyi öldükten sonra anlarız ama faidesi olmaz. Ömrümüz pek kıymetlidir. Zâyî etmeyelim.
Bilindiği gibi, satranç İran kaynaklı bir oyun olup, diğer ülkelere oradan yayılmıştır. Daha önceleri Araplar arasında fazla bilinmiyordu. Fakat İran fethedilip İranlılarla münasebetler başlayınca, yavaş yavaş İran âdetleri de Müslümanlar arasında görülmeye başladı. İslâmiyet, prensip olarak her milletin, kendi ruhuna uygun olan veya ters düşmeyen hususî âdet ve alışkanlıklarını hoşgörü ile karşılamış, ilişmemiştir. Fakat içinde mahzur taşıyan, zararı mevcut olan davranış, hareket ve âdetleri de yasaklamış; onların terk edilmesini emretmiştir.

Sahih hadis kitaplarında yer almasa da, bazı rivayetlerde satranç "şah sahibi" olarak geçmekte ve oynanmasına cevaz verilmemektedir.

Hz. Ali (r.a.) “Satranç Acemlerin kumarıdır” diye satrancı hoş karşılamazken, Sahabe-i Kiramdan Ebû Musa el-Eşarî, “Satrancı ancak günahtan sakınmayanlar oynar” demiş, büyük fıkıh âlimi İbrahim en-Nehâî ise kendisine satranç hakkında sorulduğunda, “O lânetlenmiştir” diye cevap vermiştir. Aynı şekilde Abdullah ibni Ömer, “Satranç diğer kumarlardan daha kötüdür” görüşünü benimserken, İmam-ı Mâlik satrancı tavla gibi değerlendirmekte ve haram saymaktadır.
( ez-Zevâcir, 2: 200.)

Bu rivayet ve görüşleri benimseyen İslâm hukukçularının çoğuna göre, satranç oynamak caiz olmayıp, haram kabul edilmektedir. Hanefî mezhebinin tercih edilen görüşü de bu şekildedir.

Ancak bazı âlimler satrancı aynı kategoriye sokmamakta, birtakım şartlar dahilinde oynanmasının caiz olabileceğini düşünmektedirler.
Şâfiî mezhebinin kudretli âlimlerinden İmam Nevevî bu hususta şöyle der:
“Satranç, âlimlerin çoğuna göre haramdır. Bir kimse bu oyun sebebiyle bir namaz vaktini geçirir veya bir menfaat karşılığında oynarsa bize göre de haramdır.”

Hanefî ulemasından İbni Âbidin, satranç için,
“Haramdır, bizim mezhebimizde büyük günahtır” dedikten sonra, İmam Şâfiî’nin ve bir rivayete göre İmam Ebû Yusuf’un satrancı mubah saydıklarını kaydetmektedir. Vehbâniyye, Şarih’in “Satrançta beis yoktur” sözüne ise, “Bu bir rivayettir” demektedir. ( Reddu’l-Muhtar, 5: 523.)

#1 Yazar: MRV 13 Ekim 2010 17:45 | MSN: --

Kayıt Tarihi: 13.08.2010

Grub : Yazar

Konu Sayısı: 76

Yarum: 197

MSN: --

aaaa....
ne demek gerek bu sözlere...
okurken yandım yandığımı hıssettim ve mat oldum....
inşaAllah bi daha oyuna dahil olmayız...
teşekkürler verdiğiniz ÖNEMLİ bilgi için.....

--------------------

Geçti istemem gelmeni,
Yokluğunda buldum seni;
Bırak vehmimde gölgeni,
Gelme, artık neye yarar?

Açtığı Konular: 76 | Yorum: 197

Bilgi

Yorum Ekleyebilmeniz için Sitemize Kayıt Olmanız Gerekmektedir.

Ana Menü

Sohbetler Menu

İslâmî İlimler Menu