Ebedi hayat, cennet ve cehennem hayatı şeklinde olacak.

Mutluluklar dünyası ya da hüsran ortamı... Ateş ya da gül bahçesi...

“İnsan cennetini ve cehennemini bu dünyadan götürür”denilmiştir.

Bu dünyadaki yürüyüşü cennete doğru olan öte dünyada cennetini bulur, bu dünyada cehennem içinde yolculuk yapanın yolu da ebedi hayatta cehenneme çıkar.

Öyleyse cennet yolculuğu yapmalı...

Öyleyse bu dünyada cennetler inşa etmeli...

Bu dünyada iken cennette yaşamalı...

İnsanın bu dünyadaki her davranışı, cennete veya cehenneme, oradaki müstakbel mekanımıza bir tuğla taşımak anlamına geliyor. Bu dünyadaki her davranış bir tür cennet veya cehennem işçiliği demek oluyor. Onun için her adımı ölçerek atmak, her davranışı seçerek yapmak gerekiyor.

İnsan davranışlarının değer hükmünü Yaratıcı veriyor.

Cennetlik davranışları da O (c.c.) belirliyor, cehennemlik davranışları da... çünkü bu dünyanın da düzeni O'na bağlı, ebedi âlemin düzeni de... İnsanın iki dünya arasındaki geliş - gidiş macerasını da O (c.c.) tanzim etti. Ölümü ve hayatı O yarattı ki, insanın güzel davranış sınavında ne yapacağı ortaya çıksın. Doğmakta, ölmekte tercih hakkı yok insanın, tercih hakkı, bu iki büyük hadise arasındaki yer – duruş - tavır tayininde... Ölçüler verilmiş, cennete yolculuk ölçüleri, cehenneme yolculuk ölçüleri, seç dilediğini...

Gaflete düşme...

Bunlar gerçekten olacak mı gibi sorularla oyalanma. Kafan karışmasın. Bak, gelmişsin, gidenleri görüyorsun. Gelmen ve bu gidişler anlamsız olabilir mi? Seni gönderen Kudret, niçin gönderdiğini de bildiriyor, niçin geri aldığını da, yeni gideceğin yerde karşılaşacağın akıbeti de...

O'na kulak ver.

Ana rehber Kur'an... Allah'ın kitabı... İlahi ölçüler çerçevesi...

Peygamber, insan için ilahi ölçüler çerçevesini insanileştiren, müşahhaslaştıran ve hayata uygulamayı kolaşlaştıran bir rehber...

Bu ölçüler nasıl hayata yansır diye telaşa kapılmayasın diye, cennet yolu nasıl bulunur, diye tereddüde düşmemen için... Halik-ı zülcelal, bir insan önder göndermiş. Cennetin kapısında o bekleyecek. Kevser'in başında o olacak. Ona bakarak yürüyen cennete doğru yürüyecek. O'nun elinden tutarak yürüyen, O'nun izine basarak yürüyen, yüreğini O'na raptederek yürüyen, O'nunla aynileşerek yürüyen O'nunla cennet kapısında buluşacak...

Allah rahim.

Allah rauf.

Allah vedud.

Allah gafur.

Allah hadi.

Allah yarattığını şaşkınlık içinde bırakmıyor.

O'nun sonsuz rahmeti, “Rahmet” gibi bir önderi gönderiyor insanın önüne...

Sonra çağırıyor insanı:

“Cennete koşun” diye...

İşte bakın, şu ayet, hem “Cennete koşun” çağrısını getiriyor Yaratan'dan, hem de cennet yolunun işaret taşları niteliğindeki davranış modellerini koyuyor insanın önüne...

“Ey iman edenler! Öyle kat kat artırarak faiz yemeyin. Allah'a karşı gelmekten sakının ki felah bulasınız.

“Hem kafirler için hazırlanmış bulunan o ateşten korunun.

“Allah'a ve Rasulüne itaat edin ki merhamete nail olasınız.

“Rabbiniz tarafından bir mağfirete, genişliği göklerle yer kadar olan ve müttekîler için hazırlanmış bulunan cennete doğru yarışırcasına koşunuz.

“O müttekîler ki bollukta da darlıkta da infak ederler, kızdıklarında öfkelerini yutarlar, insanların kusurlarını affederler. Allah ihsan edenleri, böyle iyi davrananları sever.

“O müttekîler ki çirkin iş yaptıklarında veya kendi nefislerine zulmettiklerinde, peşinden hemen Allah'ı zikreder, günahlarının affedilmesini dilerler. Zaten günahları Allah'tan başka kim affeder ki.

“Bir de onlar, işledikleri günahlarda bile bile ısrar etmez, o günahları sürdürmezler.

“İşte onların mükafatları, Rableri tarafından büyük bir af ile kendilerinin ebedi olarak kalacakları, içinden ırmaklar akan cennetler olacaktır.” (Al-i İmran, 130 – 136)

Allah'a karşı gelme.

Kat kat faiz yeme...

Küfre yönelme.

İnfak et.

Öfkeni yut. İnsanları affet.

İnsanlara iyilik yap.

Güzel insan ol.

Çirkin iş yapma.

Kendi nefsine bile zulmetme.

Allah'ı zikret.

Tevbe et.

Günahta ısrar etme.

Böyle binlerce hayat ölçüsü...

Bunlara hassasiyet göstererek yüreğini, dimağını, uzuvlarını cennete göre ayarla. (6 ayet içine bunlar sığmış. Kur'an'ın bütünü, tam bir cennet rehberi durumunda.)

Allah Rasulü – sallallahü aleyhi ve sellem- bir cennet kılavuzu olarak durmuş hep insanların önünde...

İnsanlar gelmişler O'na, “Bana öyle bir davranış tarzı söyle ki, onu yaptığımda yolum cennete çıksın!” demişler.

Bazan O, “Size yaptığınızda sizi cennete götürecek bir davranış tarzı (ameli) bildireyim mi?” diye sormuş.

İslam bir bütün halinde insana sunulmuş “Cennet kılavuzu” olsa bile, Allah Rasulü, deyim yerindeyse bazı davranışların altını çizmiş.

Bir bedevi için cennet kılavuzu olarak şunu öğütlemiş:

“Allah'a, hiçbir şeyi ortak koşmaksızın kulluk edersin. Farz olan namazları kılarsın. Yine farz olan zekatı verirsin,ve Ramazan orucunu tutarsın.”

Bu kadar.

Bedevi demiş:

-Bundan ne fazlasını yaparım, ne eksiğini...

Yürümüş gitmiş.

Allah Rasulü arkasından bakarken, yanındakilere “Cennetlik bir insan görmek isteyen bu adama baksın” demiş.

Ne kadar sade bir formül değil mi? Rabbinle ilişkini en sağlam çerçeveye oturt (ki o, tevhidle yoğrulmuş bir kulluktur), yönünü cennete çevir, yani ahiret bilincinden uzaklaşma, ondan sonra kulluğun ifadesi namaz, oruç, zekat sana kafi... Ne kadar sade bir yol haritası... (Rasulullah'ın (s.a.) çizdiği cennete doğru yol haritasının geniş bir muhtevası, Murat Kaya Bey'in derlemesi ile diğer sayfalarımızda yer alıyor.)

“İman etmedikçe cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedikçe gerçekten iman etmiş olmazsınız.” buyurmuş... Cennet yolculuğu için iman ile muhabbeti birbirine raptetmiş.

Adil ve başarılı devlet başkanlığını, yakınlarına ve Müslümanlara karşı merhametli ve yufka yürekli olmayı, ailesi kalabalık olduğu halde haramdan kaçınıp kimseden bir şey istememeyi koymuş kimi zaman cennet yolculuğunun azığı olarak...

“İhlas suresini sevmek” bir kutup yıldızı olmuş Rasulullah'ın işaretiyle, cennet yolculuğunda kimi zaman...

Bu dünyadan cennete doğru yol bulmak için bir de uyarı var mü'minlerin önünde:

Kimin izinden gittiğine iyi bakmak. Ya da şeytanın izinden gitmemeye itina etmek.

Gerekçe:

“O sizin apaçık düşmanınızdır.” (Bakara, 168)

Öyleyse:

“Ey iman edenler! Sakın Şeytan'ın izinden gitmeyin. Her kim Şeytanın peşinden giderse bilin ki o, ona hep namussuzluğu, fena, kötü, meşru olmayan şeyleri yapmasını emreder. ...” (Nur, 21)

Evet, şeytanın elinden tutunca, şeytanın adımlarına basarak, adamlarıyla yanyana durarak gidince, şeytanla kol kola girince o yolun sonunda hüsran var.

Kur'an, şeytana karşı insanı uyaran ayetlerle dolu.

Şeytan süsler insanın önüne sunduğu davranışları...

Şeytan ne kötü yol arkadaşıdır.

Şeytanı malına, evine ve çocuklarına ortak etme.

Rasulullah'ın elinden tut.

Kur'an'a sarıl.

Allah dostlarına yakın ol.

Salihlerle otur – kalk.

Kalbine mukayyet ol.

Evini, iş yerini, sokaklarını, okullarını, kalbini cennet iklimi ile donat. Ailenle cennet ikliminde bir hayat sür. Cennetini yüklen ve götür giderken...

Allah yolumuzu açık etsin cennet yolculuğunda...




Cennete Giden Yol - Prof. Dr. Hasan Kâmil Yılmaz


İnsan Allah’tan gelip yine O’na giden bir yolcudur. Nitekim insanoğlunun atası Hz. Âdem cennette yaratılmış ve eşi Havvâ anamız ile oraya iskân edilmişti. Allah onları yerleştirirken: “Ey Âdem! Sen ve eşin berâberce cennete yerleşin; orada kolaylıkla istediğiniz zaman her yerde cennet nîmetlerinden yiyin, sadece şu ağaca yaklaşmayın. Eğer bu ağaçtan yerseniz her ikiniz de kendinize kötülük eden zâlimlerden olursunuz”1 buyurmuştu. Âdem ve Havvâ bu meyveden yemekle sınanarak hikmet-i ilâhiyye gereği yeryüzüne indirildiler.

Yeryüzüne indirilen insan neslinin tekrar döneceği yer âhiret yurdu ve kısmetinde varsa cennettir. Hz. Mevlânâ Âdem’in cennetteki gücünü ve yeryüzüne indirilişini şöyle anlatmaktadır:

Hz. Âdem cennette iken aslan gibi çok güçlüydü. Şeytanın tuzağına düşüp dünyaya indirilince, bedenden kopmuş bir el hâline geldi. Kaza ve kader onu kedilerin pençelerine düşürdü. Şimdi, kediler et parçası hâline gelmiş o aslanı o tarafa bu tarafa çekip duruyorlar. Bu duruma düşmek insan için ne büyük felakettir? Cenneti kaybetmek ne büyük talihsizliktir? 2

Cennetten dünyaya indirilen Hz. Âdem ve evladları içinden hak edenlerin tekrar cenneti bulacağı ilâhî bir vaaddir. “Ölmeden evvel ölmek” sırrına mazhar, Muhammedî yola girmiş ve onun güzel ahlâkını benimsemiş talihli kullar daha dünyâda iken kaybettikleri cenneti bulacaklarıdır. Çünkü tabiî ölümle ölen ya da kötü huylarından kurtularak “Ölmeden evvel ölen kişinin rûhu” cenneti de cehennemi de görür ve bütün sırları anlar.

Cennetten uzaklaşan insanoğlu onun hasretiyle yanıp yakılmaktadır. Bu hasret cennetteki vuslatla bitecek ve insan ezeliyetten gelip ebediyyete uzanan yolculuğunu orada noktalayacaktır. Ancak her şeyin bir bedeli olduğu gibi cennete girmenin de bir bedeli vardır ki bu dünyanın cilvelerine, kulluk çilelerine katlanmak, nefs engelini aşmak, dünya tuzağına takılmadan gerçek hürriyeti soluklamaktır.

İnsanoğlunu cennetten uzaklaştıran ve dünyâya sürgüne göndermeye sebep olan en azılı düşman hiç şüphesiz şeytandır. Âdem sebebiyle huzûr-i ilâhîden kovulan o mel’ûn, bu dünyâda da cennete giden sırât-ı müstakîm üzere karargâh kurup insanın yolunu kesmeye soyunmuştur.3 Şeytanın bu konuda en büyük yardımcısı da insanın öz nefsidir. Nefis, dünyâya olan zaafı sebebiyle kolayca oltaya takılmakta ve insanı cennet yolundan uzaklaştırmaktadır. Nitekim bir hadiste buna işâret vardır: “Cehennem zevklerle, şehvetlerle; cennet ise hoşa gitmeyen, istenmeyen şeylerle kuşatılmıştır.”4

Hz. Mevlânâ insanın kurtuluşu konusunda hevâ ve nefsânî hevesler menzilinden bir iki adım ilerleyenin, şeref ve ululuk haremine konabileceğini, bunun da riyâzat suyu ile yıkanmakla arınacak bir kir olduğunu ve bu sayede gönlün temizlenebileceğini söyler. Ancak gönlü dünya gamından ayırabilen kimseler bakâ bahçesinde ve ölümsüzlük yurdunda neşelenmeye hak kazanacaktır.5

Mevlânâ yine nefsi hayvan gibi yiyip içmekten başka bir şey düşünmez olarak görmekte ve onun riyâzat ve mücâhede ile çabucak ıslâh edilebileceğini, ardından rûhun akıl ve şuûr ile yeniden hayat bulacağını belirtmektedir.6

Nefsin gönül olması için bedenî isteklerin susması, gönlün konuşur hâle gelmesi gerekir. Nitekim Hak âşıkları emellerinden, dileklerinden vazgeçtiler, amellere sarıldılar da Mevlâlarından haberdâr oldular. Muratsızlık, emelsizlik cennete kılavuz olmuştur.

Gönlü arıtmanın en güzel yolu aşk ve cezbedir. Çünkü aşk derdine tutulan, gönlünü yaratıcıya âşık hâle getiren, O’nun imtihan için verdiği belâlara kolaylıkla sabreder, bu sâyede gönül huzûra kavuşur. Belâlara uğramadan, ıstırap çekmeden hamlıktan kurtulmak ve pişmek mümkün değildir. Pişen, “neden, nasıl, niçin?” dikenliğinden kurtulur ve daha dünyadayken cennet hayâtı yaşamaya başlar.

Dînin emirlerini yerine getirmeden, iyi ve yararlı işler yapmadan cenneti istemek insana yakışmaz. Hakk’a lâyık bir kul olmak için Hz. Âdem gibi tövbe etmek gerektir. Allah aşkı uğruna tâcı tahtı terk edip, dünyâyı gönülden çıkararak İbrahim Edhem gibi Hakk’a dönmek lâzımdır. Ancak bu sâyede cennete geri dönmek mümkündür. Çünkü Allah Teâlâ cennetin müminlerin canları ve malları mukâbili ulaşılabilecek bir vaadi-i ilâhî olduğunu belirtmektedir.7

Vâkıa müminlerin cennet nîmetlerinden çok cemâlullahı ve bizzat Hakk’ı ve rızâsını tercih ettikleri bilinmektedir. Âyetlerde “rıdvânun minallah/Alllah’tan bir hoşnutluk”8 ifâdesiyle buna işâret edildiği gibi Râbia Adeviyye, İbnu’l-Fârid ve Azîz Mahmûd Hüdâyî gibi pek çok veliyy-i kâmil bunu talep etmektedir. Nitekim Yûnus Emre de şöyle der:

Cennet cennet dedikleri

Birkaç evle birkaç hûrî

İsteyene ver anları

Bana seni gerek seni!

Bu seviyede bir duyguya ermek için kulun ibâdetlerini dünyâ menfaati karşılığı ve riyâ ile değil ihlâs ile yapması gerekir. Aksine ibâdetlerini dünyevî maksatlar ile yapanların ise ibâdet diye yaptıkları gizli günah olur. Çünkü Hakk’tan gayrı için yapılan ibâdet suçtur. Gösteriş için kılınan namaz dıştan temiz, saf görünse de içten gizli şirke bulanmıştır.

İbâdet, tâat, riyâzat ve mücâhede nefis ile baş etmenin yollarıdır. Bunların temelinde de sabır vardır. Nitekim Mevlânâ sabrı, sırat köprüsüne benzetir. Bu köprünün üzerinden dikkatle, titizlikle öbür tarafa geçilir. Öbür tarafta ise cennet vardır. Cennet güzellik yurdudur. Her güzelin yanında çirkin bir lala bulunduğu gibi cennetin önünde de sabır köprüsü vardır. Güzele ulaşmanın yolu lalayı görmekten geçtiği gibi cennetin yolu sabırdan geçmektedir.9

Mevlânâ’ya göre Allah âşıklarının kalbleri kırıktır. Onlar kalblerinin kırık oluşu sebebiyle Hakk’a daha yakın olmuşlardır, Hakk’ı sevdikleri için yüzlerce emelden ve yüzlerce istekten kırılmış, dökülmüşlerdir. Bu yüzden Allah’ın kazâ ve kaderi, ne türlü zuhûr ederse etsin ondan lezzet duyarlar. Akıllılar ise Allah’ın emrine, kazâ ve kaderine bağlı kullardır. “İstemeyerek, zorla gelin!”10 emri akıllıların yuları, “dileyerek, isteyerek gelin!”11 emri de âşıkların bahârıdır.12

Sonunda bir gün gelip ecel ve ölümün insanın yakasına yapışacağı kıyâmet, âhiret ve hesap kaygısına sahip bir müslümanın hiç bir insanın kalbini incitmemesi gerekir. Çünkü yeryüzünde insanların birbirleri ile didişmesi cennet yolunda en büyük engeldir. Cennet yolunu kapayan, şeytanı cennetten uzaklaştıran benlik olduğu gibi insanların cennet yolunu kesecek olan da bu tür bir benliktir. Benlik nefsin azması ve “ben, ben” demesidir. Gönül hâline gelmiş bir nefiste ise “senlik ve benlik” yoktur.

Cennete giden yol, Kur’an’daki en kısa sûrelerden olan ve inananların kurtuluş reçetesi sayılan Asr sûresinde hulâsa edilmiştir. Asra yemîn eden Yüce Allah zaman ve dünyâyı değerlendirme konusunda genelde ziyânda olan insanoğlunun kurtuluşunu ve cennete yönelişini şu dört şarta bağlamaktadır:

1. Sağlam bir îman,

2. Sâlih/dönüştürücü bir amel,

3. Hakk’a bağlılık ve tavsiye,

4. Sabra sarılmak ve sabrı öğütlemek.13

Bu şartlar temel esaslardır. Bütün bunlardan sonra yine cennete girmek için Allah’ın sonsuz rahmetine, sınırsız mağfiretine ve yüce şefkatine ihtiyaç vardır. O’nun şefkatine ermek için de duâ ve ilticâ etmek, nebîlerin şefâatine sığınmak gerekir.

Allah’ın rahmetinin nereden geleceği bilinmez. O, bazen çok büyük bir şeyde, bazen de çok küçük sandığımız şeyde gizlidir. Bu yüzden her vesîleyi değerlendirmek gerekir. Rivâyete göre Ashab-ı Kehf’in köpeği onlara yoldaş olmuş, kapılarını beklemiş ve nasıl cennetlik olmuşsa inanan insanların da müminler ile yoldaş ve velîlere dost olması kurtuluş vesîlesi olacaktır. Nitekim Molla Câmî’ye ait şu ifâdeler ne kadar anlamlıdır: Ey Allâh’ın Rasûlü! Ashâb-ı Kehf’in köpeği gibi ben de ashâbın arasına karışsam, cennete girsem ne olur? Ashâb-ı Kehf’in köpeği cennete girer de ben nasıl cehenneme girerim? O Ashâb-ı Kehf’in köpeği, ben de senin ashâbının köpeğiyim.14

Velhâsıl cennete girmek için önce inanmak, sonra gereğini yaparak sabırla yolunda bulunmak gerekiyor.

Dipnotlar: 1) el-Bakara, 2/35. 2) Şefik Can, Dîvân-ı Kebîrden Seçmeler, İstanbul 2006, I, 82. 3) el-A’râf, 7/12-18. 4) el-Cami’u’s-Sağîr, I, 123. 5) Dîvân-ı Kebîr’den Seçmeler, I, 271-72. 6) Mesnevî, II, b. 1439. 7) et-Tevbe, 9/111. 8) Âl-i İmrân, 3/15. 9) Mesnevî, II, b. 3133. 10) Fussilet, 41/11. 11) Fussilet, 41/11. 12) Mesnevî, III, b. 4464-70. 13) el-Asr, 103/1-3. 14) Şefik Can, Mesnevî Tercümesi, III, 44, dn. 2.